Perfekcjonista. Opis charakteru+wskazówki rozwojowe.

Posted on

Na zdjęciu, znajduje się mały perfekcjonista z wielką miotłą, którą zamierza uprzątnąć swój świat.

Po lekturze tego artykułu, poznasz  archetyp charakteru perfekcjonisty, zwany też pedantem lub reformatorem. Zrozumiesz jak ten archetyp charakteru myśli i postępuje na różnych etapach rozwoju swojej dojrzałości. Dowiesz się również jak i kiedy ten archetyp charakteru się ukształtował i jakie zmiany w swoim myśleniu powinien wprowadzić, aby rozwinąć swój potencjał.

Zapraszam do lektury

Archetyp charakteru perfekcjonisty. Charakterystyka rozpoznawcza

Jak już wspomniałem w poprzednim artykule wprowadzającym do tej serii “Odkryj swój archetyp charakteru i poznaj siebie”  wg. typologii enneagramu jest 9 różnych archetypów charakterów. Każdy z nich na swój własny sposób patrzenia na świat, radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami. Każdy z tych typów inaczej postrzega to, co jest najważniejszym celem do zrealizowania dla człowieka i każdy z tych typów na inne sposoby próbuje te cele osiągnąć.

Perfekcjonista to człowiek o typie charakteru, który jak sama nazwa wskazuje, pragnie zrobić wszystko możliwie jak najlepiej. Wszystko w jego świecie musi być idealnie poukładane i zaplanowane. Jeśli takie nie jest to budzi to w perfekcjonistach irytację, frustracje, niepewność i lęk. To typ który jest wysoce intelektualny, żyje w swojej “głowie” Uważa że nie powinno się pokazywać emocji, bo to nie na miejscu.

W życiu perfekcjonistów, nie ma zwykle miejsca na zbyt wiele przyjemności, bo według ich opinii, mogą sobie na nią zasłużyć, dopiero wtedy gdy zrobią już wszystko, co sobie zaplanowali. Biorą jednak na siebie tak wiele obowiązków, że nigdy nie dochodzą do momentu zrealizowania wszystkich swoich planów. Ten typ charakteru narzuca sobie tak wysokie standardy postępowania, że rzadko udaje mu się je zrealizować.

Dla perfekcjonistów istnieje najczęściej jeden słuszny sprawdzony sposób do rozwiązania jakiegoś problemu i to właśnie perfekcjonista wie najlepiej jaki jest to sposób.

Zanim podejmie decyzję musi dokładnie wszystko przemyśleć i przeanalizować, by wykluczyć możliwość popełnienia najdrobniejszej choćby pomyłki. Bardzo często w ogóle decyzji z tego powodu nie podejmuje. Perfekcjoniści nienawidzą wprost ryzyka, a myśl o ewentualnej porażce jest dla nich wyjątkowo nieprzyjemna i bolesna.

W sferze związków z innymi ludźmi, trudno im uwierzyć, że ktoś może ich kochać takimi, jakimi są, akceptując zarówno ich zalety, jak i wady. Perfekcjoniści ukrywają zwykle swoje niedoskonałości i bardzo mocno uważają  by w obecności innych, kontrolować swoje zachowanie.

 W jaki sposób ukształtował się archetyp charakteru perfekcjonisty?

W artykule “Ciało i umysł, czym są i w jaki sposób kształtują twoje życie cz.2” opisałem, że charakter każdego z Nas zaczął kształtować się w naszym dzieciństwie. Był on sumą reakcji, jakie się w Nas pojawiały, na to jak traktowali nas nasi rodzice i inne autorytety jak nauczyciele. Reakcje które się w nas wtedy pojawiały, były najczęściej spowodowane naszym wrodzonym temperamentem (ogólnym poziomem energii i żywotności).

Perfekcjoniści już w dzieciństwie spostrzegli, że aby być kochanym i akceptowanym, muszą być po prostu grzeczni i bezbłędni we wszystkim co robią. W domu spotykali się najczęściej z surową krytyką, a w przypadku  tych bardziej nieodpowiedzialnych sposobów wychowania, karano ich za „nie wystarczające” osiągnięcia, czy wysiłki w rozwoju.

Aby unikać tej krytyki lub kar, dziecko postanowiło ściśle trzymać się zasad narzuconych przez rodziców i nauczycieli, czyli osób od których oczekiwało akceptacji. Nauczyło się postępować według ustalonych reguł i spełniać oczekiwania wszystkich swoich “zwierzchników” i autorytetów.

Wszystko po to, by uniknąć kary, krytyki, bólu czy wstydu, odczuwanego w sytuacjach pojawiającej się nagany. W dzieciństwie perfekcjoniści, często byli ignorowani, wyśmiewani, lub karani za ujawnianie swoich potrzeb, dlatego je wypierali i zastępowali je całym szeregiem powinności, które powinny wykonać, by na realizację swoich pragnień zasłużyć.

By zasłużyć na akceptację i szacunek innych, wypracowały perfekcję w kontrolowaniu swoich „prawidłowych” zachowań, które w ich mniemaniu są jedyną szansą na to by uzyskać miłość i szacunek innych

Perfekcjoniści chcieli bardzo szybko dojrzeć, po to by pokazać rodzicom, że są na tyle dobrzy, że zasługują na ich miłość.
Już wtedy w psychice perfekcjonisty mieściły się niejako dwie osobowości: dziecka i dojrzałej osoby dorosłej, za którą ci chcieli uchodzić. To właśnie ten drugi głos, staje się wewnętrznym głosem krytycznym, kontrolującym standardy postępowania, ludzi o tego typu osobowości.

To właśnie ten głos wewnętrznego kontrolera i krytyka, nakazuje małym perfekcjonistom dążenie do perfekcji i przestrzeganie zasad we wszystkim co robią, w każdej dziedzinie życia.

Ten typ charakteru narzuca sobie jednak tak wysokie standardy postępowania, że rzadko udaje mu się je zrealizować.
Z tego powodu często budzi się w nim frustracja ,bo uważają że skoro nie spełnili swoich wysokich wymagań to nie zasługują na miłość i akceptację ani swoją ani innych ludzi.

Co się dzieje gdy dojrzewający perfekcjonista, stłumi w sobie zbyt wiele gniewu?

Jeśli mały perfekcjonista nie doświadcza uczucia akceptacji i miłości niezależnej od jego błędów i wad, to z upływem czasu,  jego tłumiona frustracja przeradza się w gniew, który również musi być przez małych perfekcjonistów tłumiony, bo rodzice nie tolerują zwykle u swojego dziecka okazywania tej emocji.

Gdy tego tłumionego gniewu zbierze się już za dużo i  mały perfekcjonista nie może go już dłużej ignorować, to gniew ten “przymusowo” rozładowuje, gdyż w innym przypadku stałby się dużym zagrożeniem dla psychiki.

Gniew perfekcjonistów wobec innych znajduje swoje ujście w momentach, gdy ktoś wyłamuje się z ogólnie przyjętych zasad postępowania, gdy narusza albo nagina obowiązujące normy działania. Wtedy niedojrzały perfekcjonista przyjmuje rolę obrońcy sprawy i zasad i broni je z zaciekłością i pasją.  Na niedojrzałym etapie rozwoju, skupia się wtedy na błędach tych ludzi i za wszelką ceną próbują im je wykazać, pokazując im w ten sposób że nie mogą mieć racji bo są niedoskonali i popełniają błędy.

U niedojrzałego perfekcjonisty, może pojawić się również  gniew na tych, którym udało się coś zrobić lub osiągnąć , w sposób inny niż ten, który perfekcjonista uważał za jedyny możliwy i słuszny.

Drugim sposobem rozładowywania  gniewu perfekcjonisty, jest skierowanie go wobec siebie i rozładowanie go w sposób pasywno-agresywny, Gniew przemienia się wtedy  w żal wstyd i poczucie winy, które osłabiają perfekcjonistę od środka.

 Co powinien zrobić perfekcjonista, aby rozwinąć potencjał swojego charakteru?

Podłożem zmiany perfekcjonisty musi stać się autorefleksja, która pomoże mu w dostrzeżeniu wewnętrznego przymusu perfekcji i wyznaczania sobie zbyt, wysokich standardów postępowania we wszystkim co robii. Perfekcjonista musi zrozumieć, że realizacja zbyt wielu różnych zadań uniemożliwia mu rozwój. Powinien dostrzec, iż wewnętrzny przymus dążenia do własnej perfekcji oraz narzucanie sobie zbyt wielu obowiązków po prostu go uwstecznia.

Perfekcjonista może w pełni rozwinąć swój potencjał jedynie wtedy, gdy zrozumie, że nie musi być osobą doskonałą lub udawać kogoś, kim nie jest po to tylko by zasłużyć na miłość i szacunek do siebie. Jeśli perfekcjonista dostrzeże piękno i sens bycia „niedoskonałym” to zdobywa w ten sposób zdrowy dystans do samego siebie i otoczenia. Akceptuje wtedy, że on sam, jak i inni ludzie mogą popełniać błędy i żyć po swojemu według własnych zasad.

Ten typ charakteru jest nie do zatrzymania, gdy przestaje przejmować się możliwością popełnienia błędu i przestaje zwracać obsesyjną uwagę, na to co pomyślą sobie o niej inni. Leczy to również częsty nawyk, kreowania nieistniejącej rzeczywistości na podstawie wyimaginowanych wyobrażeń na temat tego, co inni ludzie o nich myślą.

Ważnym jest również to, by dojrzewający perfekcjonista uświadomił sobie, że podejmowanie się zbyt wielu obowiązków jest po prostu sposobem na wypełnianie swojego czasu tak, by nie wystarczyło go na realizowanie własnych przyjemności. Perfekcjonista musi pozwolić sobie na prawo do odczuwania i przejawiania własnych emocji i przyjemności, jeśli chce znajdować się w stanie równowagi emocjonalnej.

Nauczenie się mówienia o swoich potrzebach i przyjemnościach, na które ma się ochotę oraz ich realizacja bez wyrzutów sumienia, to podstawowa rzecz na drodze do dojrzałości tego typu charakteru
Gdy perfekcjonista tak uczyni, może się wtedy doświadczalnie przekonać, że realizowanie swoich wewnętrznymi potrzeb i pragnień, nie musi być wcale związane z bólem i karami.

Ten typ charakteru powinien również nauczyć się prosić o pomoc innych ludzi i zaakceptować, że każdy z nich jest inny i widzi świat w inny sposób, że dochodzi do rozwiązywania problemów w inny sposób. Tylko wtedy może nawiązać z nimi twórczą współpracę.

Perfekcjonista na dojrzałym etapie rozwoju.

Dojrzały perfekcjonista, bardzo dobrze przyjmuje przyznanie się do błędu przez innych ludzi a jego skłonność do oceniania i krytykowania ich jest już nieobecna. W jej miejsce pojawia się szacunek i lojalność do drugiej osoby, która, mimo swoich wad, stara się i ma dobre zamiary. W dojrzałym perfekcjoniście obecna jest już świadomość tego, że błędy i pomyłki są naturalną konsekwencją każdego działania. Tylko ten, kto je popełnia może wyciągnąć z nich konstruktywne wnioski, które pomogą mu się rozwinąć.

Dojrzały perfekcjonista bardzo ciężko pracuje, po to by uczynić swoje otoczenie lepszym. Jeśli się do czegoś zobowiąże to nie spocznie, dopóki swojego zobowiązania nie wypełni. W dojrzałym stanie, dobiera jednak cele na miarę swoich możliwości dlatego często udaje mu się je realizować. Dzięki tej właściwej ocenie własnych sił, ma także czas na własne przyjemności, a to pomaga mu w utrzymaniu zdrowej równowagi psychicznej.

Dojrzały perfekcjonista, posiada także silne wyczucie prawdy i fałszu, dobra i zła. Ma wysokie poczucie etyki i zasad moralnych i nie idzie z nimi na kompromisy. To właśnie ten typ charakteru w swoim dojrzałym stanie daje innym przykład odnośnie tego, jak powinno się w życiu postępować. Nie robi tego na siłę, dzieję się to poprzez sam jego przykład, bo prawda i sprawiedliwość stały się dla niego najważniejszymi zasadami w życiu, a inni to po prostu dostrzegają. i odczuwają.

Dojrzały perfekcjonista, przejawia jeden z najwyższych poziomów mądrości ze wszystkich enneagramowych typów charakteru. Dzięki niej ma doskonałe wyczucie tego, jakie działanie jest najwłaściwsze w danej sytuacji. Posiada również opanowanie zewnętrzne i potrafi postępować z umiarem we wszystkich dziedzinach życia.

Opracowanie oparte na podstawie materiałów zawartych w książkach autorstawa Don Richard Riso and Russ Hudson: “Personality Types. Understanding The Enneagram For Self-Discovery” “The Wisdom of the Enneagram”  “Understanding the Enneagram – the practical guide to personality types

Tekst Łukasz Dziedzic

Zdjęcia: Małgorzata Dziedzic

.