Archetyp charakteru mędrca. Opis+wskazówki rozwojowe.

Posted on

Na pierwszy rzut oka wydaje się że na zdjęciu jest zwyczajny kot…

… dla mnie wygląda on jak pełen wiedzy mędrzec, dla którego zdobywanie wiedzy stała się zbyt wielką rozrywką. Swoją wizją obejmuje daleki świat, ale widok zasłania mu bariera w postaci jego własnego umysłu.

Po lekturze tego artykułu, poznasz piąty enneagramowy archetyp charakteru nazywany obserwatorem,mędrcem lub myślicielem. Zrozumiesz jak ten typ charakteru myśli i postępuje na różnych etapach rozwoju swojej dojrzałości. Dowiesz się również jak i kiedy ten typ charakteru się ukształtował i jakie zmiany w swoim myśleniu powinien wprowadzić, aby rozwinąć swój  potencjał.

Zapraszam do lektury.

Archetyp charakteru mędrca. Charakterystyka rozpoznawcza.

Archetyp charakteru mędrca jest najbardziej introwertycznym typem charakteru w całym enneagramie. Lubi przebywać w samotności, bo  stan ten kojarzy mu się z wolnością i niezależnością od innych ludzi. Niezależność, ta pozwala obserwatorowi robić to co podoba mu się najbardziej  Zagłębiać się w świat książek i pochłaniać z nich wiedzę, dzięki której buduje swoją samoocenę

Archetyp charakteru mędrca wprost uwielbia gromadzić wiedzę. Posiadanie jej i przetwarzanie na różne sposoby, sprawia mu dużą radość. To właśnie informacje i wszelkie formy wiedzy są dla niego wyznacznikiem własnego poczucia wartości. Archetyp charakteru mędrca wprost uwielbia uczyć się czegoś nowego i bez względu na posiadaną już wiedzę, zawsze chce wiedzieć jeszcze więcej.

Jednym z jego największych pragnień tego archetypu charakteru jest to, by móc w spokoju zgłębiać jakąś wiedzę i wykorzystywać jej zrozumienie do udoskonalania tego co zostało już odkryte lub do odkrywania nowych rzeczy. Na dodatek archetyp charakteru mędrca nie robi tego wcale dla rezultatów. Robi to po prostu dlatego że lubi intensywnie myśleć i korzystać z potencjału swojego umysłu.

Archetyp charakteru mędrca płaci jednak za taką aktywność dosyć sporą cenę. Cierpią na tym zwykle mocno jego kontakty towarzyskie i aktywność społeczna. Myśliciel po prostu nie lubi przebywać wśród ludzi. Dosyć mocno go to męczy. Nie dlatego, że że nie jest wrażliwy i empatyczny, wprost przeciwnie. Potrafi odczuwać głęboko i intensywnie, tłumi jednak te emocje, zamiast je odczuwać.  Z tego powodu archetyp charakteru mędrca woli patrzeć na świat i jego wydarzenia z bezpiecznej odległości i nie angażować się w bliższe kontakty z innymi ludźmi.

Niedojrzały i dojrzewający archetyp mędrca większą więź z ludźmi utrzymuje w momencie gdy odtwarza sobie w umyśle rozmowy i spotkania z nimi, niż w momencie gdy przebywał z nimi bezpośrednio.

Archetyp charakteru mędrca. Jak ukształtował się jego typ charakteru ?

W swoim dzieciństwie archetyp charakteru mędrca dorastał najczęściej w rodzinie, która okazywała mu zbyt wiele emocji. Przy czym nie jest nawet istotne czy były on pozytywne czy negatywne. Jeśli te emocje były zbyt intensywne, to dziecko aby “przetrwać” w takich warunkach, musiało nauczyć się jak odcinać się od tych emocji.

W jego dzieciństwie mogła wystąpić np. taka sytuacja, że rodzice byli wobec dziecka nadmiernie opiekuńczy albo nadmiernie krytyczni i napastliwi. Tego typu wychowanie, zmuszało małego myśliciela, do wycofywania się z emocjonalnych kontaktów z rodzicami i zamykania się na nie, z powodu ich zbyt dużej intensywności.

Mogło być przykładowo tak, że mały myśliciel był przez rodzica, nauczyciela lub kolegów poniżany,  czy wyśmiewany a z natury był dzieckiem introwertycznym. Aby “przetrwać” taką sytuację, musiał nauczyć się w jaki sposób izolować się od własnych, zbyt intensywnych emocji. Doszedł do wniosku, że jeśli niczego nie będzie czuł to nie będzie musiał cierpieć bo nikt nie przytłoczy go  swoimi emocjami.

Archetyp charakteru mędrca z konieczności musiał nauczyć się jak odcinać się od odczuwania zbyt intensywnych emocji. Nauczył się kontrolować sytuację poprzez niereagowanie na nią. W czasie trwania interakcji z innymi ludźmi, często nie pokazuje swoich uczuć. Dopiero gdy jest sam  odczuwa, analizuje i porządkuje własne spostrzeżenia i emocje, ustalając własny punkt widzenia dotyczący wszystkiego co przeżył.

Umiejętność odcinania się od własnych emocji to jeden z głównych mechanizmów obronnych wyuczonych w dzieciństwie przez osoby utożsamiające się z archetypem charakteru mędrca. Mały myśliciel nauczył się wtedy , że nie może się angażować w otwarte relacje z innymi, bo grozi mu to cierpieniem, lub przeciążeniem emocjonalnym.

Według niego angażowanie się w relacje międzyludzkie to pewna forma uzależnienia się od innych zdania się na ich łaskę i kaprysy. Groźba ataku z ich strony, za własną inność. Archetyp charakteru myśliciela bardzo często wolał więc nawiązywać kontakty z ludźmi i bohaterami, którzy przemawiali do niego poprzez karty ksiąg. Bardzo często zagłębiał się więc w świat literatury wszelkiego rodzaju. Wolał żyć w świecie swojego własnego umysłu, który z tego powodu mocno rozwija swoje funkcje i możliwości.

Archetyp charakteru mędrca. Zachowanie na pośrednim etapie dojrzałości.

Archetyp charakteru mędrca,  nauczył się w swoim dzieciństwie że świat jest niebezpieczny, bo na każdym kroku istnieje w nim zagrożenie, ze strony innych ludzi. Stwierdził więc że najlepiej unikać niechcianych uczuć, poprzez pozostawanie „niewidocznym” dla otoczenia. Kogoś kogo nie widać nie można przecież zaatakować.

Mechanizm zachowania wyuczony przez niego w dzieciństwie nadal funkcjonuje w jego życiu dorosłym. Przybiera on różne formy ochrony własnej prywatności jak:wycofywanie się do świata własnego umysłu redukcja osobistych potrzeb, czy ograniczanie kontaktów z innymi.

Aby maksymalnie uniezależnić się od kontaktu z innymi ludźmi archetyp charakteru myśliciela często ogranicza swoje potrzeby. Rezygnuje z posiadania zarówno dóbr materialnych, jak i przywiązania do ludzi. Przekonuje siebie, że nie zajmuje się tymi przyziemnymi sprawia, że “nie bierze udziału w wyścigu szczurów” Myśliciel, na tym etapie rozwoju, może czuć pewną dumę z powodu swej wiedzy i niezależności. Może to sprawić, że  będzie czuł się lepszy od tych ludzi, którzy przez całe życie gonią za luksusem i wartościami materialnymi. W ten sposób jego ego może zostać nadmiernie “napompowane”. Nadmierna redukcja własnych potrzeb, może także sprawić, że myśliciel stanie się w pewnym momencie po prostu skąpy.

Im większego dystansu myśliciel nabiera do świata i swoich emocji  tym bardziej zmaga się z odczuciem pustki i alienacji. Staje się wtedy coraz bardziej niezdrowy i wyobcowany. Opiera się jednak wszelkiej pomocy ze strony innych, bo błędnie utożsamia ich z zagrożeniem. Więdnie z dala od ludzi ale tak bardzo się ich boi, że nie przyjdzie mu do głowy by to wśród nich szukać pomocy.

Im bardziej się odcina od ludzi tym bardziej niezdrowy się staje. Pojawiają się różne obsesje i fobie.
Zwyczaj odcinania się od własnych emocji, może rozwinąć się tak mocno, że bardzo niezdrowi myśliciele tracą kontakt z rzeczywistością. Mogą pojawić się wtedy pierwsze oznaki schizofrenii. Umysł myśliciela zaczyna wypełniać się wtedy mrocznymi fantazjami i dziwnymi wyobrażeniami. Bez kontaktu z innymi  ludźmi nie może jednak zatrzymać swojego “rozstrojonego” umysłu i coraz bardziej popada w stan choroby umysłowej

Archetyp charakteru mędrca. Co powinien zrobić by dojrzeć i rozwinąć swój potencjał?

Myśliciel powinien przede wszystkim uświadomić sobie, że jego problemy z poczuciem osamotnienia spowodowane są jego własnym lękiem przed utratą poczucia bezpieczeństwa i kontroli.
Musi zrozumieć, że największym zagrożeniem , nie są dla niego inni ludzie, ale jego własne lękliwe myśli o nich.
Im bardziej myśliciel boi się kontaktu z innymi ludźmi, tym bardziej, interpretuje rzeczywistość tak, jak nakazuje mu to jego zlękniony umysł. To nie w umyśle myśliciela powinno dochodzić do kontaktów z innymi ludźmi, lecz w rzeczywistym świecie. Wtedy zobaczy, że jego obawy o ludziach były bezpodstawne.

Archetyp charakteru myśliciela powinien również nauczyć się postrzegać rzeczywistość taką, jaką jest ona “naprawdę” a nie w jego wyobrażeniu. Aby tego dokonać, nie może zamykać się na świat. Powinien aktywnie w nim uczestniczyć i regularnie weryfikować swój punkt widzenia. Tylko w kontakcie z innymi ludźmi myśliciel może odczuć tak naprawdę kim jest on sam i jak wielki posiada potencjał.

Aby odważyć się na kontakt z ludźmi musi wpierw otworzyć się na swoje emocje i ponownie zacząć je odczuwać. Nie może ich natychmiast ignorować i odsuwać poza świadomość, tak jak  nauczył się tego w dzieciństwie. Musi je w końcu zaakceptować nawet wtedy jeśli te, wydają mu się nie na miejscu, Tylko wtedy nauczy się jak je wyrażać, zamiast tłumić je jak dotąd. Wtedy uzna że odczuwanie emocji nie jest złe, a wręcz pożądane. Życie jedynie w świecie umysłu jest tak naprawdę jałowe i nie daje prawdziwego szczęścia, jeśli nie jest wzbogacone autentycznymi emocjami.

Aby móc aktywnie wykorzystać swoją wiedzę, obserwator powinien nadawać jej prawdziwego znaczenia, poprzez dzielenie się nią z innymi. Nawet największy potencjał i geniusz, jest bezużyteczny, gdy nie służy w żaden sposób innym ludziom. Pozostaje wtedy jedynie wartością potencjalną. Musi zatem jak najczęściej pokazywać innym efekty swojej pracy. Odczuje dzięki temu sens w tym co robi.

Jeśli  to zrozumie, to będzie potrafił doprowadzić do końca wszystkie swoje wybitne plany i idee, o których wcześniej, z powodu braku wiary w siebie  rozważał jedynie w umyśle.

Archetyp charakteru mędrca powinien także zrozumieć, że brak zaangażowania czy nieprzywiązywanie, jest autentyczne dopiero wtedy, gdy wypływa z bogactwa doświadczeń, które się zdobyło. Aby na prawdę oderwać się od świata pragnień i materialnych dóbr, trzeba je najpierw dogłębnie poznać, odczuć zrozumieć ich naturę i zaakceptować je takimi jakie są.

Narzucanie sobie ograniczeń i minimalistycznego stylu życia w momencie, gdy nie zaznało się jego bogactwa jest jałowym wyrzeczeniem, nie przynoszącym żadnych realnych korzyści. W takim momencie jest jedynie oznaką stłumienia własnych pragnień, ze strachu, przed tym, że nie uda się ich zrealizować.

Archetyp charakteru mędrca na dojrzałym etapie rozwoju.

Zdrowy myśliciel potrafi już w zrównoważony i zbalansowany sposób, wyważyć interakcje z ludźmi z własną samotnością. Nie myśli już, że musi izolować się od otoczenia, dlatego potrafi świadomie zaangażować się w życie swoje i innych. Jego najgłębsza potrzeba, czyli chęć bycia kompetentnym i pewnym siebie w kontaktach z innymi ludźmi jest już zaspokojona. Jego umysł, oprócz tego że bystry i przenikliwy, na tym etapie rozwoju staje się również współczujący dla innych i wrażliwy

Myśliciel, który “dojrzał” odkrył już, że związek z drugim człowiekiem wcale nie musi ograniczać jego niezależności. Potrafi tworzyć już takie związki z ludźmi, które opierają się na zaufaniu, dzieleniu się uczuciami, zrozumieniu i wzajemnej akceptacji. W tym stanie rozwoju mogą zrozumieć punkt widzenia innych jak swój własny, w czym są podobni do dojrzałych artystów.

Myśliciel w swoim dojrzałym stanie, staje się wizjonerem. Ma otwarty umysł, który postrzega rzeczy z głębokiej perspektywy, dzięki czemu dokonuje nowatorskich odkryć.
Zdobywa umiejętności i mistrzostwo w dziedzinach, które go interesują. i często staje się w nich ekspertem.

Archetyp charakteru mędrca na tym etapie rozwoju aktywnie oferuje światu, owoce swojej wiedzy, często ucząc i pisząc o niej. Nie ma ochoty na rywalizację z innymi. Nie zależy mu obsesyjnie na rezultatach, bo największą radość czerpie z samego wysiłku twórczego i tego że dzieli się jego owocami  z innymi ludźmi. Efektem takiego dojrzałego myślenia stają się niezwykle oryginalne pomysły, nowatorskie wynalazki i dzieła sztuki, które realnie wpływają na zmianę świata na lepsze.

Opracowanie oparte na podstawie materiałów zawartych w książkach autorstawa Don Richard Riso and Russ Hudson: „Personality Types. Understanding The Enneagram For Self-Discovery” „The Wisdom of the Enneagram” „Understanding the Enneagram – the practical guide to personality types.

Tekst: Łukasz Dziedzic

Zdjęcia: Małgorzata Dziedzic