Archetyp charakteru obrońcy. Opis+wskazówki rozwojowe.

Posted on

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że na zdjęciu jest mała dziewczynka…

…ja widzę tam małego obrońcę buntownika, który zaangażował się w pomoc tym, którzy sprzeciwiali się ogólnie uznanym autorytetom.

Po lekturze tego artykułu, poznasz lepiej archetyp charakteru obrońcy, zwany też lojalistą, strażnikiem, lub towarzyszem. Zrozumiesz jak ten archetyp charakteru myśli i postępuje w różnych stanach emocjonalnych. Dowiesz się również jak i kiedy ten archetyp charakteru się ukształtował i jakie zmiany w swoim myśleniu powinien wprowadzić, aby rozwinąć swój potencjał.

Zapraszam do lektury.

Archetyp charakteru obrońcy. Charakterystyka rozpoznawcza.

Ze wszystkich archetypów charakterów występujących w enneagramie, to właśnie obrońca, przywiązuje największą wagę do budowania relacji i bliskich więzi z innymi ludźmi. Przynależność do różnego rodzaju kręgów towarzyskich, daje mu poczucie bycia akceptowanym i chroni go przed samotnością, której archetyp charakteru obrońcy skrycie się boi.

Obrońca często szuka osób w potrzebie i oferuje im swoje wsparcie. Gdy już kogoś takiego znajdzie, to poświęca wręcz samego siebie, by wesprzeć taką osobę. I nie jest to jedynie wsparcie słowne, lecz czynne działanie i ciężka i intensywna praca. W zamian za swoją pomoc osoba utożsamiająca się z archetypem charakteru obrońcy oczekuje jednego. Zapewnienia jej poczucia bezpieczeństwa i akceptacji, które pomogłyby jej, w zmniejszeniu własnych obaw.

Lęk jest głównym “motywatorem”, pobudzającym osobę utożsamiającą się z archetypem charakteru obrońcy do wszelkich działań w tym podejmowania decyzji. Ten archetyp charakteru uważa, że jeśli przestałby skupiać się na myśleniu o zagrożeniach to groziłyby mu jeszcze większe kłopoty, bo coś niebezpiecznego mogłoby go zaskoczyć. Obrońca podobnie do archetypu charakteru Myśliciela, jest typem żyjącym we własnym umyśle, dlatego ten jest u niego dosyć mocno rozwinięty i sprawny. Niestety, ale ta duża siła umysłu zwykle skupia się na tym co może pójść nie tak.

W artykule ” Ciału i umysł-czym są i jak wielką pełnią rolę “opisałem, że umysł człowieka ma tak wielką moc, że na podstawie myśli, jakie się w nim znajdują ,prawa wszechświata tworzą rzeczywistość,  odpowiadającą “jakości” tych myśli. To na czym skupiamy nasz umysł obecnie, staje się po prostu, częścią naszego doświadczenia w niedalekiej przyszłości. Obrońca w tak intensywny sposób, skupia swój umysł na potencjalnych zagrożeniach, że w pewnym momencie stają się one jego rzeczywistością. Archetyp charakteru obrońcy swoim nastawieniem sam przyciąga do siebie różne zagrożenia i niebezpieczeństwa!

Ale lękliwe usposobienie osoby utożsamiającej się z archetypem charakteru obrońcy, może mieć także i swoje dobre strony.
Osoba taka może rozwinąć w sobie prawdziwy talent, do wykrywania potencjalnych zagrożeń. Nastawienie do rzeczywistości obrońcy, pozwala mu zauważać zagrożenia na tak wczesnym etapie, na którym innym typom charakterów, do głowy by nie przyszło że istnieje jakieś niebezpieczeństwo. Obrońcy mogą trafnie przewidzieć zagrożenia, które mogą być jeszcze odległe, ale niewątpliwie się zamanifestują jeśli będzie kontynuowało się obraną drogę postępowania i myślenia.

Archetyp charakteru obrońcy. Jak ukształtował się ten archetyp charakteru?

Sposób reagowania na rzeczywistość, charakterystyczny dla tego archetypu charakteru, ukształtował się w dzieciństwie. Rodzice obrońcy wychowywali go w taki sposób, że on sam nigdy nie wiedział, jakie zachowanie jest przez nich pożądane i nagradzane, a jakie jest nietolerowane i karane.  Jego opiekunowie nie przekazali mu spójnego systemu wartości i zasad. Ich zachowanie,  było często niejednoznaczne w stosunku do dziecka. Czasem było ono karane bez żadnej widocznej przyczyny, a czasem nagradzane również bez żadnego wyraźnego powodu. Częściej było jednak karane. Mały obrońca nigdy nie mógł przewidzieć kiedy i za co spadnie na niego kara .Za wszelką cenę starał się więc przewidzieć i zrozumieć kiedy może zostać zaatakowany. Charakterystyczny dla tego archetypu sposób postrzegania rzeczywistości, pojawia się również u dzieci, które były sierotami lub zostały opuszczone przez rodziców i same musiały zająć się swoim wychowaniem.

Z powodu nieustannie odczuwanego poczucia zagrożenia, mały obrońca często powstrzymywał się od działania skupiając się raczej na wypatrywaniu niebezpieczeństw i przygotowywaniu się na zniwelowanie ich ewentualnych skutków. Zaczął więc czujnie obserwować otoczenie, aby być przygotowanym na ewentualny atak, który mógł przecież nastąpić w każdej chwili. Dziecko o archetypie charakteru obrońcy, sztuki obserwacji wyuczyło się tak dobrze, że zaczęło przewidywać zachowania i intencje ludzi wobec niego. W ten sposób mały obrońca nauczył się, że w każdej chwili może pojawić się ktoś, kto będzie chciał bez powodu go skrzywdzić.

W czasach jego dzieciństwa , zwykle nie pojawiał się nikt, kto zapewniłby mu poczucia bezpieczeństwa i wsparcia. Może to być jeden z powodów wyjaśniających, dlatego osoba o tym archetypie charakteru, szuka ludzi w dużej potrzebie i pomaga im nie patrząc przy tym ile ją to kosztuje. Obrońca kompensuje sobie w ten sposób to, że on sam nie doznał takiej pomocy wtedy gdy najbardziej jej potrzebował. Zapewniając wsparcie innym, w pewnym sensie pomaga swojemu wewnętrznemu skrzywdzonemu dziecku. Z tego powodu, że on sam nigdy nie poznał kogoś kto pomógłby mu w momencie gdy tego najbardziej potrzebował stara się więc być taką osobą dla innych. Myśli, że w ten sposób inni nie będą musieli przeżywać tego co on sam przeżył w dzieciństwie.

Opisany sposób wychowania wytworzył w osobach o archetypie obrońcy nawyk wypatrywania zagrożenia i lękliwego patrzenia na świat.

Archetyp charakteru obrońcy- różne sposoby reagowania na lęk.

W sytuacjach gdy zagrożenie rzeczywiście już się pojawi, osoba o archetypie charakteru obrońcy reaguje na dwa różne sposoby. Pasywny, introwertyczny zwany też fobicznym lub aktywny ekstrawertyczny antyfobiczny. Czasami obrońca przejawia oba typy tych zachowań na przemian. Przykładowo, może być antyfobiczny dla rodziny, a fobiczny – wśród przyjaciół. Są również i takie przypadki, w których jeden z tych typów reagowania na lęk u obrońcy dominuje.

Pasywny fobiczny obrońca, reaguje zwykle paniką gdy pojawiają się zagrożenia i trudności “chowa głowę w piach” szuka bezpiecznego schronienia przed niebezpieczeństwem. Jest wtedy wyjątkowo ostrożny, uległy niezdecydowany. Obrońca fobiczny zwykle szuka opieki u innych, po to by uzyskać dzięki niej poczucie bezpieczeństwa.

Natomiast obrońca aktywny, antyfobiczny na zagrożenie reaguje czynnie. Gdy wyczuje jakieś niebezpieczeństwo, potrafi sam sprowokować sytuację, dzięki, której będzie mógł się z nim zmierzyć i je unieszkodliwić. Próbuje zmniejszyć swój lęk poprzez konfrontację z zagrożeniem.  Obrońca antyfobiczny, działa po swojemu z tego powodu często buntuje się wobec autorytetów, lub ludzi którzy próbują go ograniczać lub krzywdzić. Ten antyfobiczny typ wygląda na osobę stanowczą, twardą, wyzywającą, niezależną od innych.

Z powodu stylu w jakim został wychowywany, archetyp charakteru obrońcy dobrze czuje się jedynie w miejscach, w których jest jasno powiedziane  co można robić a czego nie.  Obrońca antyfobiczny, woli pracować samodzielnie, bez nadzoru zwierzchników, natomiast lojalista fobiczny woli działać pod kierunkiem silnego, godnego zaufania szefa.

Archetyp charakteru obrońcy. Zachowanie w stanach braku równowagi.

Obrońca fobiczny zaczyna działać tak naprawdę dopiero wtedy, gdy walczy o sprawy kogoś innego a nie o swoje własne.
Boi się zwykle działać we własnym imieniu z obawy, że nie da sobie rady samodzielnie i popełni duże błędy.

Obrońca fobiczny, może stać się oczarowany osobami, które są bardziej pewne siebie od niego. Jest w stanie zrobić dla nich bardzo wiele, jeśli Ci zapewnią mu bezpieczeństwo lub ochronę przed jego lękami i problemami.
Gdy fobiczny obrońca oddaje część władzy nad sobą innym, a jest jeszcze niedojrzały, to zaczyna wtedy nadmiernie się zamartwiać, bo czuje że traci swoją niezależność. Staje się wtedy coraz bardziej nerwowy, spięty, niezdecydowany i niepewny. Bardzo niezdrowi fobiczni obrońcy, są wręcz przygnieceni strachem i otwarcie zależni od innych. Mogą stać się ślepo ulegli wobec swoich zwierzchników. W takim stanie unikają wszelkich wyzwań, z powodu lęku przed niepowodzeniem. Mogą też sami atakować ludzi którzy odbiegają od przyjętych zasad i norm.

Archetyp charakteru obrońcy o fobicznej naturze, zwykle podobnie reaguje w chwilach gdy musi mierzyć się z własnymi niedoskonałościami, Unika wtedy konfrontacji ze swoją “ciemną stroną” natury, poprzez odsuwanie od siebie myśli o tym że ona w ogóle istnieje.

Antyfobiczni obrońcy, mają z kolei zmienną i niespokojną naturę. Swój niepokój ukrywają często pod pozorami nadmiernej siły. Prowokują innych i buntują się przeciw autorytetom, nieustannie próbując pokonać ich opinie i punkt widzenia. Mogą paranoicznie czuć, że ludzie są do nich niesprawiedliwie uprzedzeni. Bardzo niezdrowi antyfobiczni obserwatorzy są agresywni, niestali w swoich uczuciach i postanowieniach oraz konfliktowi. By stłumić wewnętrzny strach, działają pochopnie i bezmyślnie. Mogą być także próżnie hiperaktywne, wykonując nie przynoszące korzyści czynności w czym upodabniają się do charakteru Zdobywcy czy Entuzjasty wytrąconych ze stanu swojej równowagi wewnętrznej.

Archetyp charakteru obrońcy. Co powinien zrobić aby rozwinąć potencjał swojego charakteru?

Osoba utożsamiająca się z archetypem charakteru obrońcy, wchodzi zazwyczaj w dorosłe życie z poczuciem braku bezpieczeństwa i brakiem zaufania do innych ludzi. Boi się ukrytych nieczystych intencji wobec siebie Musi przestać doszukiwać się ukrytego znaczenia w ludzkich zachowaniach jeśli chce rozwinąć swój potencjał.

Im bardziej obrońca się boi, tym mniej zdaje sobie sprawę z tego że strach pochodzi od niego samego. Zazwyczaj uważa że to inni ludzie są przyczyną jego lęku  a nie jego własne myśli. To właśnie jego stany lękowe powodują, że w życiu mu się nie układa, że nie potrafi dokończyć swoich projektów i zadań. Powinien unikać myślenia w stylu „to nie ma prawa się udać”, które sprawia, że rezygnuje ze swoich planów, zanim wcieli je w życie.

Aby się rozwinąć musi zrozumieć przede wszystkim przyczynę swojego wewnętrznego lęku. Dzięki temu będzie mógł go zaakceptować i się z nim oswoić. Musi zrozumieć że złe doświadczenia z przeszłości, nie muszą się wiecznie powtarzać. Jeśli w jego dzieciństwie karano go bez powodu nie oznacza, ze tak samo musi być zawsze. Jeśli w jego dzieciństwie nigdy nie pojawił się ktoś, kto by się o niego zatroszczył, nie oznacza, że tak będzie zawsze.

Aby zapewnić sobie poczucie bezpieczeństwa, osoba utożsamiająca się z archetypem charakteru obrońcy, powinna rozwijać umiejętność koncentracji także na tych pozytywnych doświadczeniach a nie tylko i wyłącznie na tych negatywnych. Bardziej na szansach i możliwościach a nie na zagrożeniach i przeszkodach.

Prawdziwy spokój archetyp obrońcy osiąga dopiero wtedy, gdy rozbudzi zaufanie do siebie samego i swojej intuicji. Dzięki temu zrozumie, że nie potrzebuje wcale innych osób do tego by czuć się bezpiecznym. Jeśli zrozumie, że to poczucie bezpieczeństwa kształtuje się na podstawie jego własnych myśli, to uzyska prawdziwy spokój. Zrozumie wtedy, że zasługuje na sukces w życiu, a dzięki swojej inteligencji i pracowitości, bez problemu może go osiągnąć.

 Archetyp charakteru obrońcy na dojrzałym etapie rozwoju.

Dojrzała osoba o archetypie charakteru obrońcy potrafi świetnie pracować w zespole i jest lojalnym i oddanym przyjacielem wobec innych. Uważa siebie za członka drużyny i oferuje grupie duże wsparcie. Pracuje nad rozwiązaniami wspierającymi całą grupę, które pozwalają na to aby wszyscy czuli się zwycięzcami a nie tylko on sam. Dla słusznej sprawy potrafi poświęcić się tak bardzo, jak inne archetypy charakteru poświęcają się dla korzyści osobistych.

Dojrzały archetyp obrońcy potrafi odróżnić, co jest wytworem jego własnego umysłu i obaw, a co rzeczywiście dzieje się w jego otoczeniu. Korzysta z własnej intuicji i działa zanim negatywne myśli go przed tym powstrzymają. Potrafi już działać na podstawie wiary we własne siły i zaufania do swojej wielkiej intuicji,a to sprawia, że udaje mu się osiągać założone przez niego cele.

Opracowanie oparte na podstawie materiałów zawartych w książkach autorstawa Don Richard Riso and Russ Hudson: „Personality Types. Understanding The Enneagram For Self-Discovery” „The Wisdom of the Enneagram” „Understanding the Enneagram – the practical guide to personality types.

Tekst: Łukasz Dziedzic

Zdjęcia: Małgorzata Dziedzic